หมาและแมว
ข้อควรระวังตามพันธุ์ เพศ และวัย
สิ่งที่ทีมกรูมเมอร์ของ paw & play ระวังเป็นพิเศษก่อนดูแลน้องแต่ละตัว
ภาพสต็อก
ภาพสต็อกข้อมูลทั่วไปตามพันธุ์และวัย ไม่ใช่การวินิจฉัย น้องแต่ละตัวอาจต่างกัน หากสงสัยควรปรึกษาสัตวแพทย์ รวบรวมจากแหล่งอ้างอิงทางสัตวแพทย์ ทุกข้อมีที่มาให้กดอ่านต่อได้
ข้อควรระวังทั้งหมด 22 ข้อ
พันธุ์จมูกสั้น · ไม่ทนร้อน หายใจลำบากง่าย
- ปั๊ก
- เฟรนช์ บูลด็อก
- บูลด็อก (อิงลิช)
- บอสตัน เทอร์เรีย
- ชิห์สุ
- ปักกิ่ง
- ญี่ปุ่น ชิน
- บรัสเซลส์ กริฟฟอน
- บ็อกเซอร์
- คาวาเลียร์ คิง ชาลส์ สแปเนียล
- คิง ชาลส์ สแปเนียล
- ลาซา แอปโซ
- ด็อก เดอ บอร์กโดซ์
- บูลมาสทิฟ
- อเมริกัน บูลลี่
- ห้ามใช้ตู้เป่าหรือไดร์ลมร้อนโดยไม่มีคนเฝ้า
- ให้อยู่ในห้องเย็นและพักบ่อย
- ห้ามใช้ห่วงรัดคอ
- ถ้าหอบเสียงดังหรือลิ้นม่วงให้หยุดทันที
- เช็ดซอกย่นให้แห้ง ระวังแชมพูเข้าตา (ตาโปน)
ทำไมต้องระวัง?
VetCompass พบว่าบูลด็อกเป็นฮีทสโตรกมากกว่าลาบราดอร์ราว 14 เท่า เฟรนช์บูลด็อกราว 6.5 เท่า ปั๊กราว 3 เท่า เพราะทางเดินหายใจแคบ ระบายความร้อนได้ไม่ดี
พันธุ์เล็ก · หลอดลมอาจตีบ
- ปอมเมอเรเนียน
- ชิวาวา
- ยอร์คเชียร์ เทอร์เรีย
- มอลทีส
- ทอย พุดเดิ้ล
- พุดเดิ้ล (มิเนียเจอร์)
- ปั๊ก
- ใช้สายรัดอกแทนปลอกคอ ห้ามดึงหรือรัดคอ
- ถ้าไอเสียงเหมือนห่านร้องให้พัก
- ห้ามปล่อยให้กระโดดลงจากโต๊ะ
ทำไมต้องระวัง?
หลอดลมตีบพบบ่อยในหมาพันธุ์เล็กและทอย แรงกดที่คอทำให้อาการแย่ลง สัตวแพทย์จึงแนะนำให้ใช้สายรัดอก
หลังยาวขาสั้น · เสี่ยงหมอนรองกระดูก
- ดัชชุน (ไส้กรอก)
- เวลส์ คอร์กี้ (เพมโบรค)
- คาร์ดิแกน เวลส์ คอร์กี้
- บาสเซ็ต ฮาวนด์
- เดนดี้ ดินมอนต์ เทอร์เรีย
- อุ้มโดยประคองทั้งอกและสะโพก ให้หลังตรง
- ห้ามบิดหลังหรือให้ยืนสองขานาน
- ห้ามกระโดดขึ้นลงโต๊ะ
ทำไมต้องระวัง?
ดัชชุนเสี่ยงโรคหมอนรองกระดูกมากกว่าพันธุ์อื่นราว 10 ถึง 12 เท่า และราว 1 ใน 5 มีอาการในช่วงชีวิต
ขนสองชั้น · ห้ามไถเกรียน
- ปอมเมอเรเนียน
- ไซบีเรียน ฮัสกี้
- อลาสกัน มาลามิวท์
- ซามอยด์
- คีสฮอนด์
- เชาเชา
- ชิบะ อินุ
- อากิตะ อินุ
- อเมริกัน เอสกิโม ด็อก
- ฟินนิช สปิตซ์
- นอร์เวย์เจียน เอลก์ฮาวนด์
- เยอรมัน เชพเพิร์ด
- โกลเด้น รีทรีฟเวอร์
- เช็ทแลนด์ ชีปด็อก (เชลตี้)
- คอลลี่ (ขนยาว)
- เวลส์ คอร์กี้ (เพมโบรค)
- คาร์ดิแกน เวลส์ คอร์กี้
- ไทยบางแก้ว
- ไม่ไถชิดผิว ใช้วิธีแปรงสางขนชั้นใน
- ถ้าเจ้าของต้องการไถ ต้องอธิบายก่อนว่าขนอาจไม่ขึ้นหลายเดือน
ทำไมต้องระวัง?
พันธุ์ขนฟูสองชั้นมีวงจรขนยาว ถ้าไถในช่วงขนหยุดโต ขนอาจไม่ขึ้นหรือขึ้นเป็นหย่อมนาน 6 ถึง 12 เดือน (post-clipping alopecia)
อาจมียีน MDR1 · แพ้ยาบางกลุ่ม
- คอลลี่ (ขนยาว)
- คอลลี่ (ขนเรียบ)
- ออสเตรเลียน เชพเพิร์ด
- มินิเจอร์ อเมริกัน เชพเพิร์ด
- เช็ทแลนด์ ชีปด็อก (เชลตี้)
- บอร์เดอร์ คอลลี่
- โอลด์ อิงลิช ชีปด็อก
- เยอรมัน เชพเพิร์ด
- ห้ามใช้ยาหรือผลิตภัณฑ์กำจัดเห็บหมัดที่ร้านโดยไม่ถามสัตวแพทย์
- แจ้งเจ้าของให้บอกหมอทุกครั้งว่าเป็นพันธุ์นี้
ทำไมต้องระวัง?
คอลลี่ราว 70% และออสซี่ราว 50% ที่ตรวจพบยีน MDR1 ผิดปกติ ทำให้ยาบางตัว เช่น ไอเวอร์เมกติน เข้าสมองและเป็นพิษได้
เสี่ยงหูหนวกแต่กำเนิด
- ดัลเมเชียน
- บูล เทอร์เรีย
- มินิเจอร์ บูล เทอร์เรีย
- เข้าหาจากด้านหน้าให้น้องเห็นก่อนแตะตัว
- เรียกแล้วไม่หันอาจไม่ได้ยิน ไม่ใช่ดื้อ
- แตะเบาๆ อย่าทำให้ตกใจ
ทำไมต้องระวัง?
ดัลเมเชียนในสหรัฐฯ หูหนวกสองข้างราว 8% และข้างเดียวราว 22% เกี่ยวกับยีนสีขาวหรือลายด่าง
อกลึก · เสี่ยงกระเพาะขยายและบิด
- เกรท เดน
- เซนต์เบอร์นาร์ด
- ไวมาราเนอร์
- โดเบอร์แมน พินเชอร์
- ไอริช เซตเตอร์
- กอร์ดอน เซตเตอร์
- พุดเดิ้ล (สแตนดาร์ด)
- อากิตะ อินุ
- บลัดฮาวนด์
- ไอริช วูล์ฟฮาวนด์
- นิวฟาวด์แลนด์
- เยอรมัน เชพเพิร์ด
- ลดความเครียด ไม่ปล่อยให้รอนาน
- ถ้าท้องป่อง พยายามอาเจียนแต่ไม่มีอะไรออก หรือกระวนกระวาย ให้ส่งสัตวแพทย์ทันที เป็นเหตุฉุกเฉิน
ทำไมต้องระวัง?
งานวิจัยของ Purdue พบว่าเกรทเดนเสี่ยงตลอดชีวิตราว 42% พันธุ์อกลึกเสี่ยงสูงกว่า และความเครียดเพิ่มความเสี่ยง
เสี่ยงลิ้นหัวใจเสื่อม
- คาวาเลียร์ คิง ชาลส์ สแปเนียล
- คิง ชาลส์ สแปเนียล
- ใช้เวลาสั้น ลดความเครียด
- ถ้าหอบหนักหรือเหนื่อยง่ายให้พัก
- จับบริเวณคอและหัวเบามือ (บางตัวเจ็บจาก syringomyelia)
ทำไมต้องระวัง?
คาวาเลียร์เป็นลิ้นหัวใจไมทรัลเสื่อมบ่อยกว่าพันธุ์อื่นราว 20 เท่า เกือบทุกตัวมีเสียงหัวใจผิดปกติเมื่ออายุ 10 ปี
แมวหน้าแบน · ไม่ทนร้อน ตาอ่อนไหว
- เปอร์เซีย
- เปอร์เซีย หน้าบี้
- เอ็กโซติก ช็อตแฮร์
- ห้องเย็น ไม่เป่าลมร้อนนาน
- ถ้าหายใจอ้าปากหรือเสียงดังให้หยุดพัก
- เช็ดคราบน้ำตาเบามือ ระวังแชมพูเข้าตา
ทำไมต้องระวัง?
แมวหน้าแบนมีปัญหาคล้ายหมาจมูกสั้น: ไม่ทนร้อน หายใจเสียงดัง และเป็นโรคตาได้ง่าย เช่น น้ำตาไหล แผลที่กระจกตา
แมวขาว · อาจหูไม่ได้ยิน
- ขาวมณี
- เข้าหาจากด้านหน้าให้น้องเห็นก่อนแตะตัว
- เสียงไดร์อาจไม่ทำให้ตกใจ แต่การแตะตัวจากด้านหลังทำให้ตกใจได้
ทำไมต้องระวัง?
ยีนสีขาวในแมวทำให้เส้นเลือดในหูชั้นในเสื่อมตั้งแต่อายุไม่กี่สัปดาห์ แมวขาวตาฟ้าจึงหูหนวกได้บ่อยกว่า
เสี่ยงกล้ามเนื้อหัวใจหนา (HCM)
- เมนคูน
- แร็กดอล
- สฟิงซ์ (ไร้ขน)
- บริติช ช็อตแฮร์
- ลดความเครียด ทำให้สั้น
- ถ้าหายใจอ้าปาก หอบ หรือลิ้นม่วง ให้หยุดทันทีและแจ้งเจ้าของ
- ห้ามเป่าลมร้อนนาน
ทำไมต้องระวัง?
HCM เป็นโรคหัวใจทางพันธุกรรม พบบ่อยในเมนคูนและแร็กดอล งานวิจัยพบในสฟิงซ์ราว 40% (นิวซีแลนด์) และบริติชช็อตแฮร์ราว 8.5% (ตัวผู้ราว 20%) แมวมักไม่แสดงอาการจนเครียดหรือเหนื่อย
เสี่ยงโรคไตถุงน้ำ (PKD)
- เปอร์เซีย
- เปอร์เซีย หน้าบี้
- เอ็กโซติก ช็อตแฮร์
- ถ้าเห็นกินน้ำเยอะ ฉี่บ่อย ผอมลง หรือซึม ให้บอกเจ้าของพาไปตรวจไต
ทำไมต้องระวัง?
โรคไตถุงน้ำเป็นโรคทางพันธุกรรมในเปอร์เซียและพันธุ์ใกล้เคียง สำรวจในหลายประเทศพบราว 36 ถึง 49% (ฝรั่งเศส 41.8%)
ไร้ขนหรือขนบาง · ผิวมัน หนาวง่าย
- สฟิงซ์ (ไร้ขน)
- ดอนสคอย
- เพเทอร์บาลด์
- แบมบิโน
- เดวอน เร็กซ์
- คอร์นิช เร็กซ์
- อาบด้วยแชมพูอ่อนโยนและน้ำอุ่น เช็ดและเป่าให้แห้งเร็ว ให้อยู่ในห้องอุ่น
- ผิวบาง ถูเบามือ
- ห้ามตากแดด
- เช็ดคราบไขในหูและซอกเล็บ
ทำไมต้องระวัง?
ไม่มีขนช่วยซับน้ำมัน ไขจึงสะสมบนผิวจนเป็นสิวหรืออักเสบได้ และไม่มีขนกันความร้อนจึงหนาวเร็วและไหม้แดดง่าย
ขนยาว · พันเป็นสังกะตังง่าย
- เปอร์เซีย
- เปอร์เซีย หน้าบี้
- เมนคูน
- แร็กดอล
- ราคามัฟฟิน
- บริติช ลองแฮร์
- นอร์เวย์เจียน ฟอเรสต์ แคท
- ไซบีเรียน
- เตอร์กิช แองโกร่า
- เตอร์กิช แวน
- เบอร์แมน
- โอเรียนทัล ลองแฮร์
- บาหลี
- ชวา (Javanese)
- โซมาลี
- เนเบลุง
- ซิมริก
- แมวขนยาวบ้าน
- ห้ามใช้กรรไกรตัดสังกะตัง ใช้ปัตตาเลี่ยนไถใต้ก้อนขนแทน
- ถ้าพันกันเยอะ ทำทีละน้อยหรือแนะนำให้ไปทำที่คลินิก
- แปรงใต้รักแร้ ท้อง และก้นให้ทั่ว
ทำไมต้องระวัง?
สังกะตังดึงผิวแมวที่บางและยืดหยุ่นเข้าไปในก้อนขน มองไม่เห็นว่าผิวอยู่ตรงไหน ตัดด้วยกรรไกรทีเดียวอาจเป็นแผลฉีกต้องเย็บ
หางกุด (แมนซ์) · กระดูกสันหลังส่วนท้ายอาจผิดปกติ
- แมนซ์
- ซิมริก
- จับบริเวณสะโพกและก้นเบามือ
- บางตัวกลั้นฉี่หรืออึไม่ได้ ทำความสะอาดก้นแล้วเช็ดให้แห้ง สังเกตผื่นหรือแผล
ทำไมต้องระวัง?
ยีนที่ทำให้หางกุดทำให้กระดูกสันหลังและไขสันหลังส่วนท้ายเจริญผิดปกติ (spina bifida) จนอาจอ่อนแรงหรือกลั้นการขับถ่ายไม่ได้
ขาสั้น · ข้อและหลังรับแรงมาก
- มันช์กิน (ขาสั้น)
- มินูเอต (นโปเลียน)
- แบมบิโน
- อุ้มประคองทั้งอกและสะโพก ให้หลังตรง
- ห้ามปล่อยให้กระโดดลงจากโต๊ะ
- จับขาเบามือ ข้ออาจเจ็บ
ทำไมต้องระวัง?
ยีนขาสั้นทำให้กระดูกอ่อนผิดปกติ จึงเสี่ยงข้อเสื่อม และบางตัวมีกระดูกสันหลังแอ่น (lordosis) หรืออกบุ๋ม
หูพับ · กระดูกและข้อผิดปกติ เจ็บเรื้อรัง
- สก็อตติช โฟลด์
- ไฮแลนด์ โฟลด์
- ห้ามยืดหรือดึงขาและหาง
- ตัดเล็บเบามือ ให้น้องอยู่ในท่าที่สบาย
- ถ้าเดินกะเผลกหรือร้อง ให้หยุด
ทำไมต้องระวัง?
สก็อตติชโฟลด์หูพับทุกตัวมีภาวะกระดูกอ่อนผิดปกติ ทำให้ข้อเจ็บเรื้อรัง และแมวมักซ่อนอาการเจ็บ
อายุยังไม่ถึง 16 สัปดาห์ · วัคซีนอาจยังไม่ครบ
- ถามเจ้าของเรื่องวัคซีน
- แยกจากตัวอื่น ทำความสะอาดโต๊ะก่อน
- ใช้เวลาสั้น เป่าให้แห้งและอุ่น
ทำไมต้องระวัง?
WSAVA แนะนำให้ฉีดวัคซีนหลักเข็มสุดท้ายตอนอายุ 16 สัปดาห์ขึ้นไป ก่อนหน้านั้นภูมิคุ้มกันอาจยังไม่พอ
หมาสูงวัย (ราว 7 ปีสำหรับพันธุ์จมูกสั้นและพันธุ์ใหญ่ · ราว 9 ปีสำหรับพันธุ์อื่น)
- ใช้แผ่นกันลื่น ไม่ให้ยืนนาน พักบ่อย
- ข้ออาจเสื่อม จับขาเบามือ
- ตาหรือหูอาจไม่ดี เข้าหาช้าๆ ให้เห็นก่อน
ทำไมต้องระวัง?
AAHA นับหมาเป็นสูงวัยเมื่อเข้าช่วง 25% สุดท้ายของอายุขัย หมาอายุ 12 ปีขึ้นไปเสี่ยงฮีทสโตรกมากขึ้นราว 1.75 เท่า
แมวสูงวัย (ตั้งแต่ราว 10 ปี)
- ข้อมักเสื่อมแม้ไม่แสดงอาการ จับขาและหลังเบามือ ไม่ยืดขา
- ใช้ผ้านุ่มรองตัว ห้องอุ่น
- ทำให้สั้นและเงียบ
- ถ้าเห็นผอมลง กินน้ำเยอะ ให้บอกเจ้าของ
ทำไมต้องระวัง?
AAFP/AAHA นับแมวอายุเกิน 10 ปีเป็นสูงวัย งานวิจัยพบร่องรอยข้อเสื่อมจาก X-ray ในแมวอายุเกิน 12 ปีถึงราว 90% แต่แมวมักซ่อนอาการเจ็บ
หมาเพศเมียที่ยังไม่ทำหมัน
- ถ้ากำลังติดสัดควรเลื่อนนัดหรือแยกจากตัวอื่น
- ถ้าเห็นกินน้ำเยอะ มีหนองไหล หรือซึมหลังติดสัด ให้บอกเจ้าของพาไปหาหมอ
ทำไมต้องระวัง?
หมาเพศเมียที่ไม่ทำหมันราว 20% เป็นมดลูกอักเสบเป็นหนองก่อนอายุ 10 ปี (3 ถึง 66% แล้วแต่พันธุ์) มักเกิดหลังติดสัด
แมวทุกตัว · จับแบบ Cat Friendly
- ห้ามจับหนังคอ (scruff) และไม่ล็อกตัวแน่น ใช้ผ้าขนหนูห่อแทน
- แยกห้องหรือโซนจากหมา เงียบ ไม่มีกลิ่นแรง
- ให้น้องได้พัก ถ้าเริ่มขู่หรือหางสะบัด ให้หยุดก่อน
ทำไมต้องระวัง?
แนวทาง AAFP/ISFM ปี 2022 ไม่แนะนำให้จับหนังคอแมวในทุกวัย เพราะทำให้แมวกลัวและจำได้ ครั้งต่อไปจะจับยากขึ้น